ΡΑΔΙΟ Α Ι Θ Ρ Ι Ο ΣΚΟΠΙΟ

(Φοιτητικός ραδιοφωνικός σταθμός εικαστικού τμήματος)

“Το ραδιόφωνο, και άλλες ηλεκτρονικές και ψηφιακές τεχνολογίες, προέρχονται από στρατιωτική έρευνα και ανάπτυξη, που λειτουργούν κυρίως ως όπλα καταστροφής και κοινωνικού ελέγχου. Η στρατιωτικο-βιομηχανική καταγωγή της ίδιας της ραδιοφωνικής συσκευής παρουσιάζει στους καλλιτέχνες μια ιδιαίτερη πρόκληση: πώς να παρακάμψουν την κυρίαρχη επιρροή αυτών των βίαιων ριζών και πώς να ελαχιστοποιήσουν την πιθανότητα οι ιδέες τους να ενταχθούν και να οικειοποιηθούν από αυτές τις δομές εξουσίας.”

Dan Lander, 1999, Radiocasting: Musings on Radio and Art.

Ο Γάλλος φιλόσοφος Félix Guattari, ενεργός στη κουλτούρα του ελεύθερου ραδιοφώνου της Ιταλίας και της Γαλλίας από τη δεκαετία του 70’, υποστήριξε δύο πιθανά σενάρια εξέλιξης των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Στο πρώτο βρήκε εφικτά τα υπερ-συγκεντρωμένα ιδιωτικά μονοπώλια ενημέρωσης με στόχο την επιβολή των κυρίαρχων απόψεων της εκάστοτε πολιτικής, καταλήγοντας σε ένα ολοκληρωτικό ενημερωτικό καθεστώς. Στο δεύτερο σενάριο πιστεύει ότι η ενημέρωση θα κατευθυνθεί “προς μικροσκοπικά συστήματα που δημιουργούν τη δυνατότητα συλλογικής οικειοποίησης των μέσων μαζικής ενημέρωσης, που παρέχουν πραγματικά μέσα επικοινωνίας, όχι μόνο στις «μεγάλες μάζες», αλλά και στις μειονότητες, περιθωριοποιημένες και αποκλίνουσες ομάδες κάθε είδους.”

Guattari, F. (1993). Popular Free Radio. Radiotext(e).

Ως απάντηση στη δεύτερη θεωρεία του Guattari, αναπτύχθηκε μια ιδεολογία ελεύθερων ραδιοκυμάτων στην Ιαπωνία τη δεκαετία του '70, με τη δημιουργία μικροσκοπικών, άυλων ηχητικών τοπίων προς εξερεύνηση. Με την εφεύρεση του θεωρητικού νέων μέσων και ακτιβιστή, Tetsuo Kogawa, ένας ραδιοφωνικός πομπός στη μικρότερη δυνατή μορφή του, με εμβέλεια περίπου 500 μέτρων από φθηνά και εύκολα προσβάσιμα υλικά, πρόκειται για ένα αόρατο χώρο μετάδοσης από τα νομικά εμπόδια. Ένας χώρος για συλλογικότητες, καλλιτέχνες και θεωρητικούς να αναδημιουργήσουν το δημόσιο χώρο με επεμβάσεις και απροσδόκητα αποτελέσματα επικοινωνίας. Ο Kogawa επηρεασμένος από αυτή τη “μικροπολιτική” του Guattari ονομάζει τη παραπάνω πρακτική “Micro Radio” ενώ στο μανιφέστο αυτού του νέου δημιουργικού μέσου, προτείνει αντισυμβατικές πρακτικές για το μέλλον του.

“Γιατί δεν πηγαίνετε σε έναν ραδιοφωνικό σταθμό όπως κάνατε στα θέατρα. Το micro-ραδιοφωνικό θέατρο θα μπορούσε να είναι δυνατό. Τα κύματα καλύπτουν το χώρο μιας πολυκατοικίας. Αυτό αρκεί.” (Kogawa T. 2003, A micro-radio manifesto).

Τα σύγχρονα τεχνολογικά μέσα με σκοπό την ενημέρωση και την έκφραση αγγίζουν απεριόριστες δυνατότητες. Το ραδιόφωνο άλλαξε μορφή καθώς μεταφέρθηκε στο διαδικτυακό χώρο, με μοναδική απαίτηση από το ακροατήριο την πρόσβαση στο ίντερνετ. Σε αντίθεση όμως με την πρακτική του Kogawa, (όσων αφορά την εικαστική πρακτική του ραδιοφώνου) στο διαδικτυακό χώρο η δια ζώσης επικοινωνία μεταξύ των δημιουργών έχει εξοβελιστεί και ο αυθορμητισμός κατά τις ζωντανές μεταδόσεις δεν είναι πλέον επιθυμητός. Ως ένδειξη αντίστασης στα παραπάνω μειονεκτήματα της τεχνολογικής εξέλιξης του ραδιοφωνικού μέσου, για την πρακτική της ραδιοφωνικής τέχνης: o φοιτητικός, ραδιοφωνικός σταθμός Α Ι Θ Ρ Ι Ο ΣΚΟΠΙΟ λειτουργεί με ένα πομπό, μια κεραία ύψους ενός μέτρου, μια πηγή ήχου όπως (mp3 player - κινητό τηλέφωνο - φορητός υπολογιστής), μικρόφωνο και σύνδεση στο ρεύμα (ή με μπαταρίες για φορητότητα).
Μεταδίδει στα FM και έχει εμβέλεια το campus. Σκοπός αυτού του ραδιοφωνικού σταθμού είναι η δημιουργία κοινοτικού ραδιοφώνου στο campus του τμήματος εικαστικών και εφαρμοσμένων τεχνών, όπου τα ενδιαφερόμενα άτομα θα πραγματοποιούν συλλογικές μεταδόσεις καλλιτεχνικού-κοινωνικού-πολιτικού περιεχομένου όπως:

- ηχητικά κολλάζ-ηχοτοπία
- ποιήματα
- μουσική
- συνεντεύξεις
- ηχητικά ντοκιμαντέρ
- ανάγνωση κειμένων
Επιδιώκεται
- Η ανατροπή των κατεστημένων και παραδοσιακών μεταδόσεων του κρατικού ή ιδιωτικού ραδιοφώνου.
- Το ραδιόφωνο ως ready-made, όπου θα αξιοποιείται καλλιτεχνικά ο θόρυβος, τα παράσιτα και οι παρεμβολές.
Αυτή η πρωτοβουλία αποτελεί μια επαν-οικειοποίηση των καλλιτεχνικών κολεκτίβων στα ραδιοκύματα καθώς εξερευνά έναν αναλογικότερο εξοπλισμό, αγκαλιάζοντας τα μειονεκτήματα του προς την επίτευξη μιας ελεύθερης και συλλογικής δημιουργίας “στον αέρα”.



Ράδιο Α Ι Θ Ρ Ι Ο ΣΚΟΠΙΟ, 2025